-
Zetel Antwerpen
Uitbreidingstraat 66
2600 Berchem
T 03 203 44 00
-
Zetel Kempen
Kleinhoefstraat 6
2440 Geel
T 014 63 95 70
Ondernemingsnummer BE0627 844 475
Sociale fraude: de prijs van een fout gaat stevig omhoog
04 februari 2026
De federale wetgever voert de strijd tegen sociale fraude en dumping verder op, met hogere boetes tot gevolg. Met de wet van 19 december 2025 worden inbreuken op het sociaal recht aanzienlijk zwaarder bestraft. Voor jou als werkgever in de bouw betekent dit dat de financiële impact van een fout bij een inspectie serieus stijgt. Wij zetten de belangrijkste wijzigingen op een rij.
1. De opdeciemen stijgen: alles wordt 25% duurder
De meest ingrijpende algemene maatregel is de verhoging van de zogenaamde ‘opdeciemen’. Sinds jaar en dag werden de basisbedragen uit het Sociaal Strafwetboek vermenigvuldigd met factor 8 (opdeciemen op 70). Vanaf 1 februari 2026 stijgt deze factor naar 10 (opdeciemen naar 90).
Concreet betekent dit dat elke geldboete, van niveau 1 tot niveau 4, met 25% de hoogte in gaat. Een administratieve boete van niveau 1 stijgt hierdoor bijvoorbeeld van maximaal € 800 naar € 1.000.
De reden voor deze wijziging? De wetgever wil het afschrikkende effect van de sancties herstellen door de bedragen aan te passen aan de prijsevolutie van de voorbije jaren. Bovendien krijgt de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SIOD) hiermee een krachtiger instrument in de strijd tegen sociale dumping.
2. Nieuwe minimumstraffen bij verzwarende omstandigheden
Het ware “venijn” van de nieuwe wetgeving zit in de aanpak van de zwaarste inbreuken van niveau 4, zoals zwartwerk of illegale tewerkstelling. Waar een rechter of de administratie vroeger nog over een aanzienlijke marge beschikte om de hoogte van de boete te bepalen, wordt die rechterlijke beoordelingsmarge nu strikt aan banden gelegd bij een verzwarende factor.
Er is sprake van een verzwarende factor als een inbreuk wetens en willens wordt gepleegd, of wanneer er sprake is van geweld of bedreiging tegen een sociaal inspecteur. In die gevallen geldt voortaan dat:
- De boete minstens 50% van het wettelijke maximum moet bedragen;
- Dit voor een natuurlijke persoon een minimale strafrechtelijke boete van € 35.000 betekent;
- Dit voor een rechtspersoon (een vennootschap) bij een inbreuk van niveau 4 oploopt tot een minimale boete van maar liefst € 360.000.
3. De nieuwe tarieven vanaf 1 februari 2026
Dit overzicht verduidelijkt de impact van de verhoogde opdeciemen op de reële boetebedragen voor zowel natuurlijke personen als rechtspersonen.
Natuurlijke personen:
| Sanctieniveau | Administratieve geldboete | Strafrechtelijke geldboete | Gevangenisstraf |
| Niveau 1 | € 100 – € 1.000 | / | / |
| Niveau 2 | € 250 – € 2.500 | € 500 – € 5.000 | / |
| Niveau 3 | € 1.000 – € 10.000 | € 2.000 – € 20.000 | / |
| Niveau 4 | € 3.000 – € 35.000 | € 6.000 – € 70.000 | 6 maanden – 3 jaar |
| Niveau 4 verzwarend | € 17.500 – € 35.000 | € 35.000 – € 70.000 | 6 maanden – 3 jaar |
Rechtspersonen:
| Sanctieniveau | Administratieve geldboete | Strafrechtelijke geldboete | Gevangenisstraf |
| Niveau 1 | € 100 – € 1.000 | / | / |
| Niveau 2 | € 250 – € 2.500 | € 500 – € 5.000 | / |
| Niveau 3 | € 1.000 – € 10.000 | € 2.000 – € 20.000 | / |
| Niveau 4 | € 15.000 – € 360.000 | € 30.000 – € 720.000 | / |
| Niveau 4 verzwarend | € 180.000 – € 360.000 | € 360.000 – € 720.000 | / |
* Aan rechtspersonen kan geen gevangenisstraf worden opgelegd en dus geldt een conversiemechanisme bij inbreuken bij niveau 4.
4. De vermenigvuldigingsfactor: een bittere pil voor de bouw
Wat deze verhoging extra pijnlijk maakt voor onze bouwsector, is dat veel boetes, zoals bijvoorbeeld bij ontbrekende Dimona-aangiftes of bij illegale tewerkstelling, worden vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers.
Stel dat vijf werknemers zonder de juiste papieren worden aangetroffen op een werf. Als de rechter oordeelt dat dit “wetens en willens” gebeurde, bevinden we ons in niveau 4 met verzwarende factor. De vennootschap riskeert dan niet langer een milde minimumboete maar krijgt potentieel een astronomisch bedrag opgelegd. Hoewel er in sommige gevallen een wettelijk minimumplafond geldt, is de financiële drempel om een bedrijf in de problemen te brengen door deze nieuwe wetgeving zeer laag geworden.
5. Wat betekent dit voor jou?
De nieuwe regels gelden voor alle inbreuken die worden gepleegd vanaf 1 februari 2026. Het loont dus meer dan ooit om jouw sociale administratie en de veiligheid op de werf waterdicht te hebben. Een onoplettendheid kan vanaf dit voorjaar immers veel zwaarder doorwegen op de bedrijfsbalans.
Voorkomen is dus altijd beter dan genezen. Wij staan klaar om je hierbij te ondersteunen:
- Scherp jouw (onderaannemings)contracten aan: consulteer op tijd jouw gekende juridische adviseurs van Embuild Antwerpen. Zij gidsen je door onze geactualiseerde onderaannemingscontracten zodat je jouw aansprakelijkheid beperkt en de keten van onderaanneming juridisch sluitend controleert.
- Bereid je voor op inspecties: word je op de hoogte gebracht van een aangekondigde controle door de Sociale Inspectie? Neem direct contact op met jouw vertrouwde ORBISS-dossierbeheerders. Zij zorgen ervoor dat alle vereiste documenten en aangiftes beschikbaar zijn om discussies ter plaatse te vermijden.
- Hulp bij vastgestelde inbreuken: is er ondanks al jouw inspanningen toch een inbreuk vastgesteld? EmBiss analyseert samen met jou de Pro-Justitia en staat je bij in het opstellen van een verweer om de schade te beperken.
En wat er ook gebeurt op de werf: keep calm and carry on. Door de nieuwe minimumboetes is jouw geduld verliezen tegenover een inspecteur voortaan een wel heel dure emotie.