-
Zetel Antwerpen
Uitbreidingstraat 66
2600 Berchem
T 03 203 44 00
-
Zetel Kempen
Kleinhoefstraat 6
2440 Geel
T 014 63 95 70
Ondernemingsnummer BE0627 844 475
Overdreven formalisme in overheidsopdrachten | Wat doet de Raad van State hiertegen?
12 februari 2025
Het proportionaliteitsbeginsel is een belangrijk principe in overheidsopdrachten. Dit beginsel houdt in dat de aanbestedende overheid evenredig of billijk moet handelen bij het opstellen van eisen in het bestek en het beoordelen van aanvragen tot deelneming en offertes.
Enkele kernpunten van het proportionaliteitsbeginsel zijn:
- De beslissingen en eisen van de aanbestedende overheid moeten in verhouding staan tot het doel dat wordt nagestreefd.
- Bij het bepalen van selectiecriteria mogen alleen eisen worden opgenomen die in verhouding staan tot het voorwerp van de overheidsopdracht.
- Acties of sancties van de overheid moeten in verhouding staan tot het betrokken feit. Kleine onregelmatigheden mogen bijvoorbeeld niet leiden tot uitsluiting van de procedure.
Het proportionaliteitsbeginsel is expliciet verankerd in de Belgische wetgeving overheidsopdrachten en wordt door het Europees Hof van Justitie steeds vaker betrokken bij de uitlegging van de Europese richtlijnen overheidsopdrachten.
De Raad van State toont steeds meer terughoudendheid ten aanzien van overdreven formalisme. Een treffend voorbeeld hiervan is een arrest waarin het ontbreken van een specifiek onderdeel van een veiligheids- en gezondheidsplan (VGP) centraal stond.
In deze zaak had de aanbestedende overheid de offerte van een inschrijver als substantieel onregelmatig afgewezen, uitsluitend omdat dat onderdeel ontbrak. De inschrijver voerde echter aan dat het disproportioneel was om haar offerte voor perceel 2 onregelmatig te verklaren vanwege het ontbreken van details die enkel betrekking hadden op werkzaamheden buiten dat perceel.
Bij de toetsing aan de Europese rechtspraak volgde de Raad van State deze redenering. De Raad oordeelde dat, gelet op de specifieke omstandigheden, waarbij het VGP verder volledig was ingediend en er onduidelijkheid bestond over de reikwijdte van het bewuste perceel, uitsluiting niet passend en noodzakelijk was voor het doel van de betrokken bestekbepaling.
Dit arrest illustreert hoe het proportionaliteitsbeginsel fungeert als een waarborg tegen onredelijke eisen en beslissingen, met het oog op een evenwichtig en rechtvaardig aanbestedingsproces.