-
Zetel Antwerpen
Uitbreidingstraat 66
2600 Berchem
T 03 203 44 00
-
Zetel Kempen
Kleinhoefstraat 6
2440 Geel
T 014 63 95 70
Ondernemingsnummer BE0627 844 475
Informeren, waarschuwen of weigeren? De drie plichten van de aannemer op de werf
03 augustus 2026
Op een werf volstaat het niet om uit te voeren wat op plan staat of wat de bouwheer vraagt. Een aannemer is geen slaafse uitvoerder. Van een vakman wordt verwacht dat hij informeert, waarschuwt en – in uitzonderlijke gevallen – zelfs weigert om werken uit te voeren. Die drie plichten vloeien voort uit de goede trouw, de rechtspraak en de professionele verantwoordelijkheid van de aannemer. Ze liggen bovendien in elkaars verlengde: wie een probleem ziet, informeert eerst, waarschuwt wanneer er een risico bestaat en weigert wanneer uitvoering niet langer te verzoenen valt met de regels van de kunst.
De informatieplicht
De informatieplicht houdt in dat de aannemer de opdrachtgever informeert over feiten en omstandigheden waarvan hij als vakman weet of behoort te weten dat ze belangrijk zijn voor een correcte uitvoering van de werken. Het gaat niet noodzakelijk om een fout of een gevaar, maar wel om informatie die de bouwheer nodig heeft om een geïnformeerde beslissing te nemen.
Een parketplaatser die vaststelt dat de chape nog onvoldoende droog is, moet de klant daarvan op de hoogte brengen. Een schrijnwerker die merkt dat bepaalde akoestische prestaties niet haalbaar zijn met de gekozen ramen, moet dat vooraf melden. Een aannemer die weet dat bepaalde werken niet kunnen worden uitgevoerd zonder bijkomende vergunning of voorbereiding, moet dat eveneens meedelen.
Informeren gebeurt bij voorkeur schriftelijk. Een e-mail, werfverslag of schriftelijke nota vermijdt achteraf discussies over wat al dan niet werd gezegd.
De waarschuwingsplicht
De waarschuwingsplicht gaat een stap verder. Hier volstaat het niet meer om neutraal informatie te geven. De aannemer moet actief alarm slaan omdat hij een risico of fout vaststelt die tot schade, gebreken of een ondeugdelijk resultaat kan leiden.
Dat kan gaan om een manifest gebrekkig ontwerp, ongeschikte materialen of instructies die niet verenigbaar zijn met de regels van goed vakmanschap. De rechtspraak benadrukt daarbij dat een aannemer een plan niet blindelings mag volgen wanneer hij als vakman hoort te beseffen dat het resultaat gebrekkig zal zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een dakwerker die merkt dat de voorziene draagstructuur onvoldoende sterk is voor de geplande dakopbouw;
- een funderingsaannemer die vaststelt dat de grondgesteldheid afwijkt van wat in de plannen werd verondersteld;
- een aannemer die merkt dat door de bouwheer aangeleverde materialen ongeschikt of defect zijn.
Een goede waarschuwing is concreet. Beschrijf welk probleem je vaststelt, welke gevolgen je verwacht en welke oplossing volgens jou aangewezen is. Een mondelinge opmerking op de werf is vaak onvoldoende. Zet belangrijke waarschuwingen steeds op papier.
Wat is het verschil tussen informeren en waarschuwen?
Het onderscheid zit vooral in de ernst van de vaststelling.
Bij de informatieplicht deel je relevante informatie mee zodat de bouwheer een correcte beslissing kan nemen.
Bij de waarschuwingsplicht stel je vast dat een ontwerp, instructie of werkwijze een reëel risico inhoudt op schade of gebreken en moet je daar uitdrukkelijk voor waarschuwen.
Een schilder die meldt dat een muur nog vochtig is, informeert. Wanneer hij uitlegt dat schilderen in die toestand vrijwel zeker zal leiden tot afbladdering en vochtproblemen, waarschuwt hij.
De weigeringsplicht
Soms volstaat zelfs een waarschuwing niet. Wanneer de aannemer weet dat uitvoering van de gevraagde werken zal leiden tot een ondeugdelijk, onveilig of wettelijk ontoelaatbaar resultaat, ontstaat een weigeringsplicht.
Met andere woorden: een aannemer kan zich niet altijd verschuilen achter de redenering dat hij “maar uitvoerde wat gevraagd werd”. Wanneer een vakman weet dat het fout zal aflopen, mag hij niet meewerken aan die fout.
Voorbeelden:
- de bouwheer vraagt om een dragend element uit te voeren op een manier die strijdig is met stabiliteitsregels;
- een aannemer wordt gevraagd verder te bouwen op fundamenteel gebrekkige werken van een voorganger zonder dat die gebreken eerst worden rechtgezet;
- een opdrachtgever vraagt werken uit te voeren in strijd met de bouwvergunning.
In dergelijke gevallen doet de aannemer er goed aan om zijn weigering schriftelijk te motiveren. Zo creëert hij een duidelijk bewijs dat hij zijn professionele verantwoordelijkheid heeft opgenomen.
Een praktische vuistregel
Stel je op de werf een probleem of risico vast?
Eerst informeer je.
Wordt duidelijk dat het probleem tot schade of gebreken kan leiden, dan waarschuw je uitdrukkelijk.
Blijft de opdrachtgever ondanks die waarschuwing aandringen op een uitvoering die strijdig is met de regels van de kunst of tot ernstige problemen zal leiden, dan moet je overwegen om de uitvoering te weigeren.
Dat is niet alleen juridisch de veiligste keuze, maar vaak ook de enige keuze die van een professioneel aannemer mag worden verwacht